انواع خطاها و اشتباهات در متر کشی و روشهای حذف آنها
( ویژه دانشجویان معماری – عمران – شهر سازی … )
اندازه گیری طول با متر کشی معمولا با اشتباهات و خطاهای مختلفی همراه است که باید آنها را بشناسیم و در موقع اندازه گیری در نظر بگیریم .
1 – اشتباه : اشتباه انحرافی است که در نتیجه بی توجهی – فراموشی – بی تجربگی شخصی و به صورتهای مختلف ظاهر میگردد. مهمترین اشتباههای متر کشی به صورت زیرند :
- اشتباه
گرفتن نقاط انتهایی قطعه ها
- اشتباه در خواندن یا نوشتن اندازه
- اظافه به حساب آوردن یا از قلم انداختن یک یا چند دهنه طول کامل متر
به طور کلی برای جلوگیری از اشتباه باید مراحل مختلف اندازه گیری از نظم
کاملی برخوردار باشد .در خواندن متر ، خواندن اعداد و نوشتن آنها دقیق بوده
و خیلی واضح عمل کنیم . هر اندازه گیری بهتر است حد اقل 2 بار تکرار شود.
2 - خطاها : خطاها غالبا مثل اشتباهها قابل تصحیح و جلوگیری نیستند و در اینجا با دو نوع خطای سیستماتیک و اتفاقی روبرو هستیم .
خطاهای سیستماتیک : خطاهای سیستماتیک خطاهایی هستند که در شرایط مشابه اندازه گیری " مقدار " و " جهت " آنها ثابت میماند.
خطاهای اتفاقی : چنانچه خطای سیستماتیک و اشتباهات کاملا حذف یا تصحیح شوند ، با وجود این خطایی در اندازه گیری ها باقی میماند که علت انها مشخص نیست و مقدار و علامت آنها قابل پیشبینی نبوده .
نمونه های مهم خطای سیستماتیک در متر کشی :
- افقی
نگرفتن متر
- انحراف در ژالن گذاری ( در یک امتداد نبودن ژالنها )
- اختلاف درجه حرارت محیط نسبت به درجه حرارت استاندارد
- اختلاف نیروی کشش وارده نسبت به کشش استاندارد
- برابر نبودن طول واقعی متر با طول اسمی آن
برابر نبودن طول واقعی متر با طول اسمی آن : اغلب اتفاق می افتد که طول متر پس از مدتی به علت بریدگی ، تا خوردگی ، کشش اضافی و غیره تغییر نموده و با طولی که روی آن نوشته شده اختلاف پیدا میکند برای تصحیح این خطا به صورت زیر عمل میکنیم :
اگر طول اسمی متر را N و طول واقعی آنرا V و طول اندازه گیری شده را با ln نشان دهیم ، LV طول واقعی فاصله از رابطه زیر بدست می آید :
LV=ln ( V / N)
اثر درجه حرارت : چنانچه درجه حرارت محیط کار با درجه حرارت استاندارد ذکر شده روی متر اختلاف داشته باشد باعث کوتاه یا بلند شدن طول متر میشود که برای تصحیح آن به روش زیر عمل میکنیم .
اگر درجه
حرارت محیط کار T
فرض شود ، اختلاف ان با درجه حرارت استاندارد
T-T0
و طول استاندارد متر را با
L0
و ضریب انبساط طولی که برا ی فولاد برابر 0.0000116 می باشد را با
x
نشان میدهیم طول متر در موقع
اندازی گیری از رابطه زیر بدست می آید :
[(L=L0
[1 + x(T-T0
اثر کشش : در صورتی که متر را با بیشتر از ( کمتر ) نیروی استاندارد بکشیم باعث بلند شدن ( کوتاه ) متر میشود . برای تصحیح این خطا به صورت زیر عمل میکنیم
نیروی کشش استاندارد F0 و نیروی کشش وارده F باشد و S سطح مقطع نوار به سانتیمتر مربع و E ضریب الاستیسیته فولاد برابر 2.109000000 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع باشد " تغییرات طول متر " از رابطه زیر بدست می آید :
(
L=(L0 . ( F-F0) ) / ( S . E
